Sytuacja w Polsce

Ziemi rolnej wcale nie mamy lepszej niż w innych krajach, a mimo to ceny są wyższe niż we Francji czy Szwecji. Dla Polski ceny ziemi w 2020 r. ustalono na niecałe 48 tys. zł za hektar, a przeliczając tą kwotę na euro cena wynosiła już ponad 10,7 tys. Zgodnie z danymi Eurostatu, w 2020 r. zróżnicowanie cen hektara ziemi kształtowało się u nas w relacji mniejszej niż 1 do 3, od 6,5 tys. euro/ha w województwie zachodniopomorskim po 14,3 tys. euro/ha w województwie wielkopolskim. Porównując z innymi regionami europejskimi, cena ziemi rolnej w Wielkopolsce jest jedynie nieznacznie niższa niż w Katalonii,  gdzie wynosiła 14,8 tys. euro w 2020 r. Zgodnie z danymi opublikowanymi przez GUS wynika, że średnia cena gruntów w Polsce w IV kwartale 2021 roku wynosiła ogółem 53 254 zł/ha. Dla gruntów dobrych sięgała 63 032 zł/ha, dla średnich 55 214 zł/ha, a dla słabych 39 834 zł/ha.

Gdzie w Europie jest najtaniej?

W całej Europie najtańsza ziemia rolna jest w szwedzkiej północnej prowincji Ovre Norrland (Laponia), gdzie w 2020 r. jej hektar kosztował zaledwie 1 822 euro. Wśród europejskich regionów niewiele droższa jest ziemia rolna w południowo-zachodnim regionie Bułgarii (2 051 euro/ha), czy w położonym przy granicy ze Szwajcarią francuskim regionie Franche-Comte (2 480 euro/ha). W 2020 r. poniżej 3 tys. euro za hektar kosztowała ziemia rolna w kilku innych jeszcze regionach Francji, Szwecji i Bułgarii, a także Słowacji i Litwy. Zgodnie z danymi Eurostatu z 2020 r., najtańsza jest ziemia rolna w Chorwacji (3,4 tys. euro/ha). Nieco więcej, bo 3,7 tys. euro/ha trzeba zapłacić w Estonii. Stosunkowo niskie ceny są również na Słowacji, gdzie hektar kosztuje niecałe 4 tys. euro, na Litwie już nieco ponad 4,1 tys. euro oraz na Łotwie, gdzie za hektar trzeba zapłacić ok 4,2 tys. euro.

Najwyższe ceny ziemi w UE

Absolutnym rekordzistą jeśli chodzi o ceny w UE są Wyspy Kanaryjskie, które oczywiście na kontynencie nie leżą, ale z racji, że są regionem Hiszpanii, należą do wspólnoty. Tam cena hektara ziemi rolnej w 2020 r. wynosiła ponad 120 tys. euro. Generalnie – kraje Beneluksu należą do najdroższych pod względem cen ziemi rolnej w Europie. W 2020 r. w Holandii za hektar ziemi do wykorzystania na cele rolnicze, w tym i na różne rodzaje specjalistycznej produkcji nie tylko rolnej, ale także ogrodniczej, trzeba było płacić blisko 70 tys. euro. Zaraz za Niderlandami, uplasował się Luksemburg 46,5 tys. euro/ha oraz Belgia – 42 tys. euro/ha. Nikt nie zbliża się do cen w Holandii, ale w poszczególnych regionach Niemiec ceny gruntów są jeszcze wyższe. Co ciekawe, kilka krajów takich jak Austria czy Portugalia nie podaje oficjalnych informacji na temat cen ziemi rolnej.

Czynniki wpływające na ceny gruntów

Średnia cena nie obrazuje ogromnego zróżnicowania kosztów jej nabycia w poszczególnych krajach unijnych. Poziom cen gruntów zależy nie tylko od sił rynkowych podaży i popytu, ale od wielu innych czynników, takich jak: regulacje prawne na poziomie krajowym, bliskość sieci komunikacyjnych, klimat, a także lokalnych czynników produktywności – jakości gleby, nachylenie, nawodnienia. Regulacje w niektórych krajach utrudniają nabywanie gruntów przez cudzoziemców, a także przez osoby, które nie mają uprawnień do zajmowania się rolnictwem, co powoduje, że ziemia jest relatywnie tania. Jest to między innymi przypadek Francji. Z kolei w Polsce nabywcą może być wyłącznie rolnik indywidualny. Nowelizacja ustawy o ustroju rolnym z 6 lipca 2016 r. uznała, że nieruchomością rolną jest gospodarstwo o powierzchni 30 arów i więcej.

Jak wynika z danych Eurostatu, aby zostać rolnikiem w Polsce, trzeba dużo większych pieniędzy niż w większości krajów na kontynencie. W Polsce ziemię rolną mamy droższą aż o 76 proc. niż we Francji i ponad dwukrotnie droższą niż w Bułgarii i na Węgrzech.Wzrost cen ziemi rolnej w latach 2011-2020 był znacznie szybszy w nowych krajach Unii Europejskiej niż w starych. W Polsce w tym czasie ceny ziemi rolnej wzrosły o 120%, na Węgrzech 134%, w Czechach 416%, w Bułgarii 162%, w Rumunii 424%. Tymczasem w krajach Europy  Zachodniej wzrost wynosił: we Francji 13%, we Włoszech 0%, w Hiszpanii 7%, w Danii 0%.